16

خواردن پێویستە بۆ بەردەوامبوونی ژیان، بەڵام ئەم سێ پرسیارە زۆر گرنگن سەبارەت بە خۆراك، چەند خواردن،چی خواردن، چۆن خواردن. هەر كەسێك رۆژانە بڕێكی دیاریكراوی لە خۆراك پێویستە بە پێی كار و پیشە و جوولە و تەندروستی گشتی، بە مانایەكی دیكە بڕێكی دیاریكراوی وزە(كالۆری) و بڕی دیاریكراوی لە مادە خۆراكییە گرنگەكانی وەكو پرۆتین،كاربۆهیدرات، چەوری، ڤیتامینەكان، كانزاكان و ئاو پێویستە. كەم و زیادی لە وزەی خۆراكی و مادە گرنگە خۆراكییەكان كێشەی تەندروستی لێ دەكەوێتەوە بە شێوەی زیاد و كەمی لە كێشی لەشدا، بەدخۆراكی، نیشانەكانی كەمی ڤیتامین و كەمی كانزاكان. بۆ نموونە خۆراكێك كە رێژەیەكی بەرزی لە چەورییە تێرەكان تێدا بێت كە بە چەورییە خراپەكان ناسراون ئەوا ئەمڕۆ یان سبەی رووبەڕووی گرفتی تەندروستی وەكو بەرزبوونەوەی كۆلیستیرۆلی خوێن و نەخۆشی دڵ دەبێتەوە ئەمە سەرەڕای زیادبوونی كێشی لەش و قەڵەوی. ئەو خۆراكەی كە بڕێكی كەمی لە سەوزە و میوە تێدابێت لەوانەیە كە ببێتە هۆی كەمی ئەو ڤیتامینانەی كە لە ئاودا دەتوێنەوە بەتایبەتی ڤییتامین C لەگەڵ بێبەشبوون لە مادە دژەئۆكسانەكان كە رۆڵی گرنگیان هەیە بۆ خۆپاراساتن لە نەخۆشی دڵ و نەخۆشی شەكرە و شێرپەنجە. لە لایەكی ترەوە شێوەی ئامادەكردنی خۆراكیش رۆڵی هەیە بۆ ئەوەی كە خۆراكت تەندروستییانە یان ناتەندروستییانە بێت، بۆ نموونە چەندی خۆراك لەناو رۆن و چەوریدا سووربكرێتەوە هێندە وزەی زیاتر لەخۆدەگرێت كە لەوانەیە كێشەی تەندروستی بنێتەوە، هەروەها چەندی كە خۆراك زیاتر ورد بكرێت هێندە رێژەی ڤیتامیەنەكانی كەم دەبنەوە.

گوڵان