وه‌ڵامی نوێ بنووسه‌ - با سود لە پەندەكان وەربگرین - هه‌مه‌ڕه‌نگ - یانەی سەرهەنگ موحسین

تۆ له‌ ژووره‌وه‌ نیت. تكایه‌ بچۆژووره‌وه‌ یان خۆت تۆمار بكه‌.

گرنگ!

ئاگاداری یانە
بەخێربێن بۆ مەکۆکانی گۆڵچی نێودەوڵەتی سەرهەنگ موحسین
سوپاس بۆ چاوەڕوانیتان و هاوکاریتان بۆ گەشەپێدانی مەکۆ
27 / 02 / 2026
بەخێربێن بۆ مەکۆکانی گۆڵچی نێودەوڵەتی سەرهەنگ موحسین
27 / 02 / 2026

وه‌ڵامی نوێ بنووسه‌

وه‌ڵامی نوێ بنووسه‌

وه‌ڵامه‌ نوێكه‌ی بنووسه‌ و بینێره‌

ده‌توانیت: BBCode وێنه‌ خه‌نده‌ به‌كار ببه‌یت

هەموو خانە نووسراوەکان بە قەڵەوی پێویستە پڕبکرێنەوە پێش ناردنی فۆرم

زانیارییه‌ مه‌رجه‌كان بۆ میوانان


زانیاریی پێویست / مه‌رج

لێكۆڵینه‌وه‌ی بابه‌ت / نوێترین یه‌كه‌م

7

24

6

Bokan_s نووسی:

24

5

ده‌ستت خۆش بێت هه‌ر سه‌ركه‌وتوو بیت با به‌تێكی زۆر باشه‌

4

24

3

ده‌ست خۆش هه‌ر سه‌ركه‌وتوو بیت با به‌تێكی زۆر باشه‌

2

16

1

هەرچەندە بە مێژوو دابچینەوە ئەوەندە زیاتر راستیەكانمان بۆ دەردەكەوێ‌ كەوا میلەتەكەمان تا ‏چەند زەرەرمەند بوە لە هۆكارەكانی خزمەتكردن بە بێگانە ، هەرچەندە لە ناوەخۆشماندا لە پەندە ‏كوردیوكان ئەوە سەلماندراوە كە فەرمویانە ( سەد سال بكەی بێگانە پەرستی هەر دەهێنی نوشستی ) ‏بەلام تا ئەمرۆش هێشتا ئێمە خۆمان خۆمان ناناسین و خۆمان بە كەمینەو پلە دوو دەزانین لە ولاتی ‏لێكێنراومان بە عێراق بۆیە هەلپەی خۆ بردنە پێشەوەمان هەیە بۆ پێشاندانمان كە خزمەتكارێكی بە ‏ئەمەكین بۆ بێگانەكانمان .‏
بۆیە دەلێم با بە مێژوودا بچینەوە تا ڕاستیەكان بە نەوەی نوێ‌ ئاشنا بكەین بەوانەی زۆرێك خزمەتی ‏بێگانەیان كردوە و بابزانین خزمەتەكەیان بۆكێ‌ ئەژمار كراوە وە ئێستا بە مردوویی چۆن جارێكی تر تعریب ‏و تتریك و تفریس كراون لەلایەن شۆڤێنیەكان چونكە خۆیان خزمەتكاری بێگانە بوینە ، كەچی ئێستا زۆرێك ‏لە كورد سەدان هەنگاو لە ئێراقدا بە تایبەتی لە عەرەب دەچنە پێش كەچی بە پێچەوانەوە عەرەب بە ‏گشتی و شۆڤێنیەكان بە تایبەتی هەزاران هەنگاو دەچنە دواوە و بێبەرین لەو خزمەتەی كە كورد بە پارەو ‏گیانی خۆی پێشكەشیان دەكات بەلام كورد هەر واز ناهێنێ‌ و لە عەرەب دەچێتە پێش باوەرم وایە رۆژێك ‏دابێ‌ پێیان بلێن بۆ وازمان لێناهێنن و بەرۆكمان بەر نادەن كورد لە مێژووی خۆیدا زۆری خزمەت كرد كەچی ‏تا ئەمرۆش بێدەسەلاترلاین عەرەب خزمەتی ئەو كوردانە بە كوردی ناناسێ‌ و بە مردویش وا تعریبیان ‏دەكات چ عەرەبێك هەیە ئەمانە بەكورد بناسێ‌ ،  لەوانە :-‏
شاعیری ناسراو / رەصافی – كوردێكی خەلكی شاری كەركوكی قودس و دلی كوردستان لە عەشیرەتی ‏گەورەی جەباری چەندین كتێب و شعری بۆ عەرەب نوسیوەتەوە و ئێستاش زۆربەی عەرەبە شۆڤێنیەكان ‏بە رەصافی دەلێن عەرەب . ئایا بۆ ئێمەش رەوانیە لە پاش ماوەیەكی تر كە حكومەتی كوردی تەواو ‏چەسپاو كێشە گەورەكانی كۆتایی هات ئێمەش وەك لە یاسایی ولاتانی سەربەخۆدا هەیە لە دوای مردنیش ‏دادگایەكی ئەو كوردە بێ‌ ئەمەك و بێوەفایانە بكەین كە خزمەتی میلەتی خۆیان نەكردوە و هەولەكانیان بۆ ‏بێگانە بوە .‏
یاخود / احمد شوقی گەورە شاعیر كە بە رەچەلەك كوردە و ئێستا جێگەی شانازی عەرەبەكانە و یان ‏زەهاوی شاعیر كە بە رەچەلەك كوردەو خەلكی سلێمانیەو لە پاشماوەی (بابان) ە كانە ئەم بێوەفاییەی ‏بەرامبەر بەكورد كردوە .یاخود هونەرمەندان ( محمود ملیجی - مصری  ، صلاح عبدالغفور – ئێراقی  ، ‏ابراهیم تاتلس - توركی . هتد) تەنانەت پێویستە رۆژگارێك دابێت ( صلاح الدین الایوبیش ) دادگایی بكرێت ‏چونكە ئەمانە خزمەتی میلەتەكەی خۆیان نەكردوە لەگەل ئەوەی دەسەلاتیان هەبوە .‏
ئەگەر ئەوانە ووتویانە یان كەسانی تر شایەدیان بۆ دەدەن كە لەو كاتە رێنوسی كوردی نەبوە یان ‏كاریگەری هەبوە یان هەر هۆكارێكی تر بەلام  بەلگەی تر هەیە كە ئەوانە هەر خۆرسك خزمەتكاری بە ‏ئەمەكی بێگانە بوینە ، داخەكەم هەندێ‌ لە نەوەكانیشیان ماون  رەنگە شانازیشبان پێوە بكەن .‏
لە هەمان سەردەم كەلە شاعیر و نوسەرو فەرمانڕەوای كورد خەباتیان كردوە بۆ رێبازی كوردایەتی ‏لەوانـــــــــــــە ( پیرەمێر ، نالی ، قانع ، مەولەوی ، هێمەن ، هەژار موكریانی ، دلدار ، دلزار ، حاجی ‏قادری كۆیی ، قەدری جان . هتد  لە فەرمانرەواكان شێخ سەعیدی نەهری ، شێخ سەعیدی پیران ، قازی ‏محمد ، شێخ عبدالصمد بارزانی ، شێخ عبدالسلام بارزانی ، شێخ محمودی نەمر ،مەلا مستەفای بارزانی ، ‏ابراهیم احمد  هــتد . هەروەها دەسەلاتداری فەرمانرەواكانی كوردستان وەك میر و حــــــــــــكومەتەكان ‏لەوانە ( حكومەتی  - قازی محمد ، شێخ محمودی نەمر ، میری سۆران و بابان و بابە ئەردەلانی و ‏بەدرخانەكان  هتد . بەگوێرەی ئامارێك 120 ناوداری كورد تەنها لەسەردەمی پاشایەتی لە سالی 16/ تموزی ‏‏1925 تا 14/ گەلاوێژی 1958 خزمەتی پەرلەمانی ئێراقیان كردوە كە تا ئەمرۆش هیچ كام لە شۆڤێنیە ‏عەرەبەكان باسیان ناكات و خزمەتەكانیشیان بۆ عەرەب ئەژمار كراوە .‏
ئێستاش جۆرێك لە كورد یان حزب یان كەسایەتی ناسراو بە هەمان رێچكەی ئەو خزمەتكاریەی بێگانەن ‏دەیانەوێ‌ مێژوەكە دوبارە بكەنەوە و لە ژێر ناوی جیا جیا تا بچنەوە پەرلەمانی ئێراق بۆ هەندێ‌ ناو ‏ناوەتۆر و یان مووچەیەكی چاك یان رقابەرایەتی یەكتر دەیانەوێ‌ لستەكانیان بە جیاش بێت بە پێچەوانەی ‏ویستی كوردان .‏
ئایا ئەو لایەنانە لە خۆیان ناپرسن تا كەی خزمەت بە بێگانە دەكەن وە كوردیش بە میلەتی خۆیان دەزانن ‏بەلام  چیتر فێلمان لێناكرێت بۆیە دەبێ‌ هەموو لایەنەكان ئاگاداربن چیتر ( كوڕی خۆمان بە قوربانی كچی ‏بێگانە ناكەین ) لەگەل ریزم بۆ هۆشیاری مێینە .بۆیە پێویستە كوردان یەك هەلوێست و یەك لست بن لە ‏بڕیارەكانیان بۆ ئەوەی چیتر نەبینە خزمەتكاری بێگانە داردەستی كەس چونكە میلەت ئەم جارەیان ‏هۆشیارەو با ئێمەش لەمەو دوا خزمەتی راستەقینە بە خۆمان بكەین و ئێمەش هەلوێسیتەمان هەبێت  بەو ‏ناوەی  ( چۆنم دەبینی وات دەبینمەوە ) .‏
ئەگەر هەر یەكێك لە ئێمە پرس بە عەرەبێكی زۆر سادە بكات كە ڕەنگە هیچ بەرژەوەندیەكیشی نەبێت نە ‏لە ناو ئێراق و نە دەرەوەش بەلام هەر هەمان هەلوێستی عەربێكی شۆڤێنی هەیە بەرامبەر بە ئێمەی كورد ‏بە تایبەتی لە یاسای فیدرالی تا ئێستا كام كەنالی تەلەفزیۆنی كە بە زمانی عەرەبی ئاخافتن دەكات باسی ‏هەرێمی كوردستان دەكات ئەگەر سەیری كەنالە عەرەبیەكان بكەین تا ئێستا ناوی كوردستان بە             ‏‏( شمال الحبیب ) دەبەن ، ئەوەتا برایان و خوشكانی عەرەب یان ئەوانەی كە لە دەرەوەی هەرێمی ‏كوردستان نیشتەجێن  كە بەسەردان دێنە هەرێمی كوردستان لە زالگەكاندا نارازین ، چونكە داوای هەندێ‌ ‏لێكۆلینەوەی سادەیان لێدەكرێت كە ئەویش بۆ بەرژەوەندی گشتیە و بۆ پارێزگاری كردنی هەرێمە لە ‏دەستی رەشی تاوانكاران  .‏
رەنگە كەسانێك هەبن منیش بە شۆڤێنی ئەژمار بكەن بەلام با ئێمەش وەك بەرامبەرەكەمان خەلك ببینین ‏نەك هەر ئێمە دۆستیان و ئەوانیش بە چاوی سوك تەماشامان بكەن .‏
ئەگەر جارێكی تر بە مێژوی جیهان دا بچینەوە هەر لە دوای لافاوەكەی حەزرەتی نوح پێغەمبەر ( د .خ ) ‏ژیان لە كوردستان لە سەر شاخی جود دەستی پێكردۆتەوە كە كەشتیەكەی حەزرەتی نوحی تیا ‏گیرسایەوە كە تا ئەمرۆش ئێمەی كورد توانیومانە ئەم هەرێمە خێر لە خۆ نەدیوە بەخوێنی ملیۆنەها ‏شەهید بەرهەم بهێنین كە بۆتە روناكیەك بۆ هەموو كوردان لە جیاتی پەرەپێدان و گەورەبونی  كەچی ‏جارێكی تر خۆمان دەمانەوێت بیكەین بە قوربانی خزمەتی بێگانە ئەویش بە دابرینی چوندین ناوچەیەكی ‏تری كورد وەك  خانەقین ، مەندەلی ، زرباتیە ، بەعقوبە ، مەخمور ، گوێر ، زمار ، شەنگار ، شێخان  هتد  ‏كە دەبوایە ئێمەی كورد خاوەنی گەورەترین ولات بوینایە لە سەر روی زەمین چونكە قوربانیەكانی ئێمە زۆر ‏لەوە زیاترە كە بەو هەرێمە بچوكەی تیا بە دەست هاتوە .با ئێمەش لەمەودوا تەنها خزمەتی خۆمان بكەین ‏و خاوەن یەك بیرو یەك هەلوێست و یەك را بین لە بەرامبەر هەموو شۆڤێنیەكان ، ئەگەر لە ناو خۆشماندا ‏بیرو رای جیامان هەبێت .با هەر هیچ نەبێت پەند لە دراوسێكان یان لە عەرەب وەربگرین كە چۆن لە كاتی ‏هەلوێستدا یەك وتەن و یەك بیر و بۆچونیان هەیە ..‏

نوسینی - جمیل احمد بابان
خوشةوىستى بو هةولىر